Юксек-басымлы циан лампасы — бу умумий юксек-интенсивликли газ разрядлы лампасыдыр. Онынъ чалышув принципи юксек-кергинликли яйы ярдымынен циан бувыны къозгъап, ультрафиолет ярыгъы чыкъармакътыр, сонъра о, фосфор ярдымынен корюнген ярыкъкъа чевириле. Онынъ къурулмасы ярыкъландырувнынъ самимий ве тургъун чалышувыны темин этмек ичюн бир къач эсас компонентлернинъ догъру лейхасыны ве истисалыны талап эте.
Юксек-басымлы циан лампасынынъ эсас компонентлерине разряд борусы, электродлар, джам зарфы, балласт ве фосфор къапламасы кире. Разряд борусы, адет узьре, юксек-араретке мукеммель къаршы тургъаны ве УФ шеффафлыгъы ичюн кварц джамдан япыла. Боругъа уйгъун микъдарда циан буву ве инерт газ (аргон киби) толдурыла. Ток берильгенде, циан буву бувлана, яйы пейда ола ве ультрафиолет нурларыны чыкъара. Электродлар, адет узьре, вольфрам йиплеринден япыла ве башлангъыч кергинликни эксильтмек ве тургъун ёй разрядыны сакъламакъ ичюн электрон-чыкъаргъан материалнен (барий оксиди киби) къаплана.
Джам зарфы чыкъарув борусыны тышкъы муитнинъ тесирлеринден къорчалай. Базы моделлерде зарфнынъ ички диварында да фосфор къапламасы бар, о, циан бувындан пейда олгъан ультрафиолет ярыгъы корюнген ярыкънынъ даа кенъ спектрине чевириле ве ярыкъландырувнынъ семерелилигини юксельте. Балласт юксек-басымлы циан лампасынынъ зарур къысмыдыр. О, токны сынъырлай ве чалыштырмакъ ичюн керек олгъан юксек кергинликни теминлей, лампанынъ тургъун чалышмасыны теминлей.
Ишлеп чыкъарув джерьянында чыкъарув борусыны тыкъмакъ пек муимдир, бу исе юксек араретлерде циан був басымы оптимал диапазонда (адет узьре 1—5 атмосфера) къалмасыны теминлей. Электродларнынъ ерлештирильмеси ве кьайнакь догърулыгъы ёйнынъ тургъунлыгъына догърудан-догъру тесир эте, фосфор къапламасынынъ бир тюрлюлиги исе ярыкънынъ ренк текрарланувыны бельгилей.
Юксек-басымлы циан лампаларынынъ къурулмасы материаллар акъкъында илимни, вакуум технологиясыны ве оптик дизайнны бирлештире. Къурулыш оптимизациясы лампанынъ омюрине, ярыкъландырув эффективлигине ве ренклернинъ тасвирленмесине догърудан-догъру тесир эте. Сонъки йылларда LED технологиясы базы циан лампаларынынъ къулланмаларыны яваш-яваш денъиштирсе де, юксек-басымлы циан лампалары юксек ярыкълыгъы ве специфик спектраль хусусиетлери себебинден санайы ве тышкъы ярыкъландырувда озь эмиетини сакълап къалалар.
